ADA Bamboo
Bất chấp mọi triển vọng của blockchain trong lĩnh vực tài chính, một câu hỏi cơ bản vẫn luôn tồn tại: Nếu một công ty ghi lại hoạt động tài chính trên một sổ cái công khai, làm thế nào để một kiểm toán viên biết ai thực sự là người đã phê duyệt nó? Tính bất biến của blockchain đảm bảo rằng dữ liệu, một khi đã được ghi lại, thì không thể bị thay đổi. Nhưng bản thân nó không nói cho kiểm toán viên biết ai đã viết nó, liệu người đó có thẩm quyền làm việc đó hay không, hoặc liệu giao dịch đó có phản ánh một sự kiện kinh tế có thật gắn liền với một thực thể pháp lý hay không.
Khoảng trống này đã từng là trở ngại trung tâm trong việc đưa báo cáo tài chính dựa trên blockchain vào thực tiễn kiểm toán chính thống. Nếu không thu hẹp được khoảng trống này, blockchain vẫn chỉ là một giải pháp ấn tượng về mặt kỹ thuật nhưng lại thiếu hoàn chỉnh về mặt thực tiễn đối với các môi trường tài chính được quản lý.
Một dự án thử nghiệm gần đây giữa Grant Thornton (một trong những mạng lưới dịch vụ chuyên nghiệp hàng đầu thế giới) và Cardano Foundation cho thấy một cầu nối thực tiễn như vậy hiện đã tồn tại.
Vấn Đề Mà Chỉ Riêng Blockchain Không Thể Giải Quyết
Đề xuất giá trị cốt lõi của blockchain (bao gồm việc lưu trữ hồ sơ bất biến, minh bạch và phi tập trung) nghe có vẻ lý tưởng cho việc báo cáo tài chính. Các giao dịch được gắn dấu thời gian, hiển thị công khai và tồn tại vĩnh viễn. Những kẻ gian lận không thể quay vòng lại để sửa đổi sổ sách.
Tuy nhiên, chính điểm mạnh này lại tạo ra một nghịch lý cho các kiểm toán viên. Trong một cuộc kiểm toán truyền thống, việc xác minh một giao dịch có ý nghĩa nhiều hơn là chỉ kiểm tra xem một con số có tồn tại trong sổ cái hay không. Nó đòi hỏi phải hiểu rõ:
– Ai đã khởi tạo giao dịch và liệu họ có thẩm quyền trong tổ chức hay không.
– Liệu giao dịch đó có tương ứng với một hoạt động kinh doanh thực sự hay không.
– Liệu hồ sơ có đầy đủ và không bị bỏ sót hoặc ghi nhận sai lệch hay không.
Tự thân blockchain không giải quyết được bất kỳ vấn đề nào trong số này. Một địa chỉ ví không phải là một thực thể pháp lý. Một hàm băm (hash) giao dịch không phải là một sự chứng thực. Nếu không có một lớp kết nối hoạt động trên chuỗi với danh tính tổ chức đã được xác minh, các kiểm toán viên không có cách nào đáng tin cậy để áp dụng các chuẩn mực đã được thiết lập như ISA (Chuẩn mực Kiểm toán Quốc tế).
Các khuôn khổ kiểm toán truyền thống, vốn được thiết kế cho các hệ thống ghi chép sổ sách tập trung, gặp khó khăn trong việc thích ứng với dữ liệu phi tập trung thiếu các cơ chế chứng thực được chuẩn hóa. Kết quả là các doanh nghiệp khi khám phá việc báo cáo dựa trên blockchain thường nhận thấy họ không thể nhận được một ý kiến kiểm toán chấp nhận toàn phần và làm thất bại phần lớn mục đích của việc có các hồ sơ tài chính minh bạch.
Reeve và Giải Pháp của Grant Thornton–Cardano
Để giải quyết thách thức này, Grant Thornton đã hợp tác với Cardano Foundation để thử nghiệm Reeve, một ứng dụng phi tập trung được thiết kế đặc biệt nhằm tích hợp dữ liệu tài chính trên chuỗi với các lớp chứng thực và danh tính có thể kiểm toán.
Kiến trúc này được cấu trúc xoay quanh năm thành phần chính:
1. Ghi nhận trên chuỗi (On-Chain Recording): Các giao dịch tài chính được ghi lại một cách bất biến trên blockchain Cardano. Điều này cung cấp sự đảm bảo nền tảng rằng dữ liệu không bị giả mạo sau thời điểm ghi nhận.
2. Chứng thực giao dịch (Transaction Attestation): Mỗi giao dịch được liên kết bằng mật mã với một thực thể pháp lý đã được xác minh. Đây là bước quan trọng mà chỉ riêng blockchain không thể cung cấp: một sự khẳng định có tính ràng buộc rằng một tổ chức cụ thể đứng sau một hồ sơ cụ thể.
3. Xác minh danh tính (Identity Verification): Hệ thống thiết lập một kết nối đáng tin cậy giữa dữ liệu blockchain và danh tính tổ chức. Thay vì dựa vào các địa chỉ ví ẩn danh, kiểm toán viên có thể truy xuất từng giao dịch đến một thực thể đã biết và được xác minh.
4. Truy cập có cấu trúc (Structured Access): Các kiểm toán viên của Grant Thornton truy cập dữ liệu thông qua một giao diện ứng dụng được thiết kế để phục vụ việc đánh giá hiệu quả. Giao diện này làm nổi bật các thông tin cần thiết cho các thủ tục kiểm toán mà không yêu cầu chuyên môn sâu về blockchain.
5. Xác nhận kiểm toán (Audit Validation): Với tất cả các yếu tố trên, kiểm toán viên có thể xác minh độc lập cả hoạt động tài chính lẫn nguồn gốc của nó, áp dụng các thủ tục kiểm toán tiêu chuẩn với sự tự tin tương tự như trong một môi trường truyền thống.
Quy trình làm việc này tạo ra một hệ thống dẫn truyền trực tiếp, có thể xác minh một cách hiệu quả từ hoạt động tài chính của một tổ chức thông qua blockchain đến quá trình đánh giá của kiểm toán viên.
Điều Này Có Ý Nghĩa Gì Trong Thực Tế
Kết quả của dự án thử nghiệm đáng chú ý không phải vì sự mới mẻ về mặt công nghệ, mà là ở sự liên kết về mặt thủ tục. Pascal Furger, thành viên hợp danh tại Grant Thornton, đã diễn đạt trực tiếp điều này:
“Việc có cả hồ sơ giao dịch và lớp danh tính ở cùng một nơi đã cung cấp cho chúng tôi nền tảng để áp dụng các thủ tục kiểm toán tiêu chuẩn một cách tự tin. Thử nghiệm này cho thấy báo cáo tài chính dựa trên blockchain có thể phù hợp một cách hiệu quả với các yêu cầu kiểm toán chính thức.”
Trích dẫn đó nắm bắt được bản chất của những gì đã đạt được. Mục tiêu không phải là phát minh ra một phương pháp kiểm toán mới hoàn toàn, mà là để chứng minh rằng các thủ tục hiện tại có thể áp dụng trên dữ liệu có nguồn gốc từ blockchain khi có sẵn cơ sở hạ tầng về danh tính và chứng thực phù hợp.
Lưu ý: Mọi bài viết đều nhằm mục đích thông tin, không phải là lời khuyên đầu tư.
