ADA Bamboo
Trong thế giới blockchain đang không ngừng phát triển, câu châm ngôn lâu đời về “minh bạch hoàn toàn” đang bị thách thức. Một tập gần đây của podcast Unshielded từ Midnight với tiêu đề “Lòng tin vượt xa sự Minh bạch: Nền tảng cho Quyền riêng tư Hợp lý trên Blockchain” đã mang đến một cuộc thảo luận hấp dẫn được ghi hình trực tiếp tại Hội nghị Thượng đỉnh Midnight ở London. Được dẫn dắt bởi Jason Schober, tập phim chào đón Alex McFarlane, Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành của Keyring Network, để khám phá cách quyền riêng tư có thể thúc đẩy sự chấp nhận rộng rãi, đặc biệt là đối với các định chế tài chính truyền thống (TradFi) khi bước chân vào tài chính phi tập trung.
Từ Giao dịch Định lượng đến Quyền riêng tư Blockchain
Hành trình của Alex McFarlane đến với quyền riêng tư blockchain bắt nguồn từ nền tảng tài chính định lượng. Bắt đầu với vị trí chuyên gia định lượng rủi ro tại Nomura, ông đã giải quyết các khung pháp lý phức tạp trước khi chuyển sang giao dịch đa tài sản và chiến lược định lượng. Kinh nghiệm này đã làm nổi bật những rủi ro khổng lồ mà các tổ chức phải đối mặt khi gia nhập thị trường tiền mã hóa, đặc biệt là các lỗ hổng hợp đồng thông minh và vấn đề quản trị có thể dẫn đến mất trắng tài sản chỉ trong một sự kiện duy nhất.
Những rủi ro heavy tailed risks này tương tự như các thảm họa bảo hiểm, khiến các tổ chức TradFi ngần ngại tham gia DeFi. Keyring Network ra đời để lấp đầy khoảng trống này bằng cách cung cấp các công cụ giảm thiểu những mối đe dọa mang tính sống còn đó. Mặc dù công nghệ bằng chứng không kiến thức (Zero knowledge) đóng một vai trò quan trọng, McFarlane nhấn mạnh rằng quyền riêng tư không phải là mối quan tâm hàng đầu của các tổ chức trong ngày đầu tiên. Thay vào đó, nỗi sợ hãi về các vụ hack, khai thác lỗ hổng và tổn thất không thể đảo ngược mới là rào cản ngăn họ gia nhập.
Ảo tưởng về sự Minh bạch so với Thực tế của Lòng tin
Chủ đề trung tâm của cuộc thảo luận là quan niệm sai lầm cho rằng minh bạch đồng nghĩa với lòng tin. McFarlane lập luận rằng không ai thực sự muốn sự minh bạch hoàn toàn, người ta muốn lòng tin hoặc sự “phi tín nhiệm” (trustlessness) thông qua các bằng chứng có thể xác minh mà không cần phơi bày mọi thứ. Minh bạch toàn phần là một giải pháp thô sơ cho việc xác minh, nhưng nó phải trả giá bằng quyền riêng tư và bảo mật.
Ông giới thiệu khái niệm quyền riêng tư hợp lý (rational privacy) như một sự tiết lộ có chọn lọc: chứng minh các sự thật cụ thể (ví dụ: tuân thủ pháp lý hoặc quyền sở hữu) mà không tiết lộ dữ liệu gốc. Điều này được hỗ trợ bởi bằng chứng không kiến thức, một công nghệ được tiên phong bởi các dự án như Zcash nhưng hiện đang chín muồi trong các mạng lưới như Midnight.
McFarlane cũng nêu bật sự phi lý trong các phương thức xác thực danh tính hiện đại. Ông dẫn chứng ví dụ về một cựu Tổng giám đốc MI5 phải gửi thông tin nhận dạng cá nhân (PII) cho nhiều trang web để thực hiện KYC, dù là một mục tiêu rủi ro cao. Trong 20 năm qua, xã hội đã chấp nhận sự tiện lợi tăng dần (chụp ảnh selfie, tải tài liệu lên bên thứ ba) mà đánh đổi bằng an ninh và chủ quyền cá nhân. Điều này làm suy yếu quyền lực của người dùng và quyền riêng tư hợp lý mang lại một con đường tốt hơn.
Tại sao Quyền riêng tư phải liền mạch và lấy người dùng làm trung tâm
Để được áp dụng rộng rãi, quyền riêng tư không thể tồn tại như một tính năng riêng lẻ, nó phải vô hình và tiện lợi. McFarlane nhấn mạnh rằng người dùng thường ưu tiên lợi nhuận (ví dụ: APY cao) hơn quyền riêng tư nếu phải lựa chọn. Do đó, công nghệ quyền riêng tư chỉ thành công khi nó được tích hợp mặc định vào các trải nghiệm người dùng vượt trội.
Ông khen ngợi các phương pháp tiếp cận như trình duyệt Brave, cung cấp quyền riêng tư ở chế độ nền trong khi vẫn mang lại trải nghiệm người dùng (UX) xuất sắc. Tương tự, chiến lược hệ sinh thái của Midnight, tích hợp các ứng dụng di động, giao diện tốt hơn MetaMask và quan hệ đối tác chặt chẽ với các nhà phát triển, là chìa khóa thành công. Một UX “đỉnh cao”, các công cụ cắm là chạy (plug and play) và hệ sinh thái DApp tích cực sẽ thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ hơn là chỉ dựa vào ưu thế kỹ thuật đơn thuần.
Nhìn về phía trước
Tập podcast khép lại với những dự đoán về tương lai. McFarlane dự báo năm 2026 sẽ là năm của thu nhập cố định (fixed income) trong tiền mã hóa. Thị trường này đang phản chiếu sự tiến hóa của TradFi, từ các công cụ cơ bản đến các công cụ phức tạp như tách gốc và lãi (ví dụ: Pendle) và hiện đang hướng tới thị trường hoán đổi và chiến lược đa tiền tệ.
Khi Midnight phát triển khung quyền riêng tư hợp lý của mình, dựa trên bằng chứng không kiến thức và tiết lộ có chọn lọc, nó sẽ định vị mình như một lớp nền tảng cho các ứng dụng blockchain tuân thủ và tăng cường quyền riêng tư. Bằng cách ưu tiên lòng tin hơn sự minh bạch, các dự án như Midnight và Keyring đang mở đường cho các tổ chức và cá nhân đón nhận blockchain mà không làm ảnh hưởng đến bảo mật hay chủ quyền dữ liệu.
Lưu ý: Mọi bài viết đều nhằm mục đích thông tin, không phải là lời khuyên đầu tư.
